3komma14 Notes

Cyber koelies Dir by Floris-Jan van Luyn

Cyberkoelies is een documentaire over jonge Chinezen die in de hoop op een beter lever van het platteland naar de stad zijn getrokken. Tegen betaling spelen zij voor westerlingen op Internet de computergame World of Warcraft. De jonge Chinees die van het platteland naar de stad is getrokken voelt zich daar vrij. Zijn broer die op het platteland is gebleven, ziet het leven in de stad juist als onvrijheid.

Floris-Jan van Luyn, de maker van de documentaire: ‘De film is eigenlijk een vervolg op mijn boek uit 2004 over migratie van Chinese boeren naar de steden. Die 800 miljoen mensen zijn het echte gezicht van China. Ik wilde met deze film ook meer het verhaal vertellen van jonge boerenzoons en -dochters die naar de stad trekken om werk te zoeken dan van gamers.
Ik heb de film illegaal gemaakt. Internet ligt gevoelig in China, het is een ‘gevaarlijk’ medium omdat het moeilijk te controleren is door de censuur. Er zijn ook veel internetcafes gesloten.
Ik had een cyberkelder gevonden en toen wilden we meteen gaan filmen, maar we waren door ‘bureau buitenland’ getraceerd dus moesten we een tijdje wachten voor we weer verder konden. Een van mijn contacten waarvan ik dacht dat hij te vertrouwen was had ons verlinkt. Toen heb ik via via die baas leren kennen. Om te kijken wie ik zou gaan volgen heb ik eerst als een soort dokter in de wachtkamer audities gehouden om alle werknemers te leren kennen.
Deze werknemers zijn niet te vergelijken met die meisjes die in spijkerbroekenfabrieken werken, zoals in de documentaire China Blue. Ze vinden hun werk niet heel vervelend. Het werk is voor hen inwisselbaar denk ik, er staan gewoon advertenties in de krant met een mobiel telefoonnummer, zo komen ze daar terecht. Ze hebben wel vaak een hogeschool-achtergrond, al hebben ze die vaak niet afgemaakt.’

En het spel World of Warcraft?
Van Luyn: ‘Dat spel heeft 8 miljoen spelers wereldwijd. Het aantal spelers groeit in China het snelst, dat zijn er rond een miljoen. De jongeren in de film worden betaald om binnen tien dagen door alle levels heen te gaan waar je normaal een half jaar over zou doen. Ik heb het weleens gespeeld, maar ik vind er niets aan hoor, ik heb de film gemaakt om het verhaal te vertellen van de jongeren van het platteland.’

Toen ik correspondent was in China werkte ik ook meestal ‘illegaal’: anders krijg je namelijk altijd iemand mee van de staat. De mensen die je spreekt zijn dan niet meer op hun gemak. China is wel een ander soort regime dan de dictaturen in het Midden-Oosten waar Joris over schrijft in Het zijn net mensen. Het is een totalitair regime: er wordt altijd een poging gedaan om tenminste de schijn van een rechtsstaat op te houden. Het is een veiliger plek, maar nog steeds zitten er veel mensen vanwege hun denkbeelden in de gevangenis en er worden de meeste doodstraffen uitgesproken. Toen ik in 1995 correspondent werd had iedereen het over Tibet, Taiwan en mensenrechten en had ik de behoefte om China’s menselijke gezicht te laten zien. Nu het land opener wordt en het gemakkelijk wordt om er te investeren is China een beetje als voetbal geworden: iedereen heeft er een mening over, als je er een keer geweest bent kun je er bij wijze van spreken een boek over schrijven. Nu heb ik het gevoel: moet er niet af en toe wat gezegd worden over Tibet, Taiwan en mensen rechten?’

Floris-Jan van Luyn werkt nu aan een volgende film, een portret van het 14e-eeuwse straatje in Peking waar hij woonde en dat nu moet wijken voor een enorm modern theater. De bewoners zijn natuurlijk blij met modernisering, maar de sloop die zich in moordende vaart in de Chinese hoofdstad voltrekt staat ook symbool voor het verdwijnende cultuurgoed en karakter van China.

Bron VPRO
Tip Ruud brok